Een vrouw is geboren op 15 augustus 1990 in Moskou, om half drie 's middags. De datum staat op haar geboorteakte; zelf weet ze alleen dat ze “een Leeuw is, geloof ik, jaar van het Paard”. Voor de BaZi (八字, bā zì — “acht tekens”) is dat genoeg om de vier pilaren uit te schrijven: jaar 庚午, maand 甲申, dag 壬子, uur 丙午. Hieronder werken we dit ene voorbeeld vanaf nul helemaal uit. Elke stap kunt u zelf nadoen, met potlood of in een spreadsheet.
Waarom met de hand rekenen als er rekenmachines bestaan? Ten eerste om te snappen waar de uitkomst vandaan komt, en waarom die soms “anders is dan wat de astroloog van een vriendin zei”. Ten tweede om fouten op te sporen. Een verkeerde pilaar ontstaat zelden in de rekensom. Meestal zit de fout in de invoer, in de datum en het tijdstip zelf. Daar komen we in het laatste deel op terug.
Slaat u het handwerk liever over, dan stelt de gratis BaZi-kaart dezelfde kaart in een minuut op, met de ware zonnetijd, de Tien Goden en de Gelukspilaren. Ook handig om uw eigen uitkomst na te kijken.
1 Eerst de tijd: de ware zonnetijd
De uurpilaar is gekoppeld aan de stand van de zon boven uw stad. De klok in de keuken geeft zonetijd aan, en die kan flink afwijken van de zonnetijd. De correctie bestaat uit twee delen: de lengtegraad (4 minuten per graad verschil met de meridiaan waarop de klokken werkelijk liepen, inclusief zomertijd of een ander toegevoegd uur) en de tijdvereffening (de seizoensafwijking van de zon ten opzichte van een gelijkmatige klok, tot ±16 minuten).
Voor ons voorbeeld moeten we daarvoor de klokgeschiedenis induiken. In augustus 1990 liep de klok in Moskou op UTC+4: het “decreetuur” dat in 1930 was ingevoerd, plus zomertijd. De meridiaan van die zone ligt op 60° O en Moskou op 37,6° O; dat scheelt ongeveer 22,4° × 4 ≈ 90 minuten. De tijdvereffening voegt half augustus nog ongeveer 4 minuten toe. De rekenmotor van de site komt in totaal uit op −93,7 minuten. Het was dus 14:30 op de klok, maar 12:56 volgens de zon.
Dat verschil bepaalt het uur. 12:56 valt in het tweeuursvak van 午 (11:00–13:00), terwijl 14:30 “op de klok” in het vak van 未 (13:00–15:00) zou belanden. Wie deze stap overslaat, krijgt het uur 丁未 in plaats van 丙午. Hoe de uurpilaar zelf werkt, leest u in De Uurpilaar, en waarom de geboorteminuut ertoe doet in De exacte geboortetijd.
De klokgeschiedenis zit vol valkuilen. Moskou alleen al voerde in 1930 een “decreetuur” in, schafte het in het voorjaar van 1991 af en voerde het in januari 1992 weer in; het gebruikte zomertijd van 1981 tot 2011, bleef van 2011 tot 2014 het hele jaar op UTC+4 en zit sinds het najaar van 2014 op UTC+3. Nederland heeft zijn eigen verhaal: tot 1940 liep de klok op Amsterdamse tijd, ongeveer twintig minuten voor op Greenwich, sinds mei 1940 op Midden-Europese tijd, en zomertijd geldt doorlopend sinds 1977 (in België eveneens sinds 1977). Daarbij komt de lengtegraad: Amsterdam ligt op bijna 5° O, terwijl de Midden-Europese tijd de meridiaan van 15° volgt. In de winter loopt de zon boven Amsterdam dus zo'n 40 minuten achter op de klok, in de zomer ruim anderhalf uur. Zoek voor elke andere stad en elk ander jaar eerst de klokverschuiving op in een tijdzonedatabase, en corrigeer pas daarna het uur.
Controleer elke stap op een echte kaart
Vul datum, tijd en plaats in en u krijgt de vier pilaren, de Dagmeester en de balans van de vijf elementen, met de ware zonnetijd al verrekend. Gratis.
Bereken mijn kaart gratis →2 Stap 1: de jaarpilaar
Het BaZi-jaar begint niet op 1 januari en ook niet met Chinees Nieuwjaar, maar op het moment van 立春 (lì chūn, “begin van de lente”), rond 4 februari. Volgens deze telling hoort iemand die op 20 januari 1990 is geboren nog bij 1989. Onze vrouw is in augustus geboren, dus we blijven in 1990.
Stam en tak volgen uit twee resten bij deling. Trek 4 af van het jaartal en deel de uitkomst door 10 (voor de stam) en door 12 (voor de tak):
| Rest | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Stam (mod 10) | 甲 Jiǎ | 乙 Yǐ | 丙 Bǐng | 丁 Dīng | 戊 Wù | 己 Jǐ | 庚 Gēng | 辛 Xīn | 壬 Rén | 癸 Guǐ | — | — |
| Tak (mod 12) | 子 Zǐ | 丑 Chǒu | 寅 Yín | 卯 Mǎo | 辰 Chén | 巳 Sì | 午 Wǔ | 未 Wèi | 申 Shēn | 酉 Yǒu | 戌 Xū | 亥 Hài |
1990 − 4 = 1986. 1986 mod 10 = 6, dat is 庚 (gēng, Yang-Metaal). 1986 mod 12 = 6, dat is 午 (wǔ, het Paard). De jaarpilaar is 庚午. Was ze op 20 januari 1990 geboren, dan hadden we met 1989 gerekend: 1985 mod 10 = 5 → 己, 1985 mod 12 = 5 → 巳, dus 己巳. De jaardieren en hun werkelijke gewicht in de kaart komen aan bod in De 12 dierentekens in BaZi.
3 Stap 2: de maandpilaar, volgens de zonnetermijnen en niet volgens de kalender
De BaZi-maanden zijn gekoppeld aan twaalf termijnen die 節 heten (jié, de “knooppunten” van het zonnejaar); elke termijn opent een maand. De reeks begint met 寅 in februari, dus de “maartmaand” is hier 卯, de tweede. De data hieronder zijn bij benadering (berekend voor 2027; van jaar tot jaar verschuiven ze tot een etmaal). Valt een geboorte vlak op de grens, dan hebt u de exacte minuut van de termijn nodig.
| Maand (tak) | Termijn 節 die de maand opent | Datum bij benadering |
|---|---|---|
| 寅 Yín | 立春 (lì chūn, “begin van de lente”) | ~4 februari |
| 卯 Mǎo | 驚蟄 (jīng zhé, “ontwaken van de insecten”) | ~6 maart |
| 辰 Chén | 清明 (qīng míng, “zuiver en helder”) | ~5 april |
| 巳 Sì | 立夏 (lì xià, “begin van de zomer”) | ~6 mei |
| 午 Wǔ | 芒種 (máng zhòng, “graan in de aar”) | ~6 juni |
| 未 Wèi | 小暑 (xiǎo shǔ, “kleine hitte”) | ~7 juli |
| 申 Shēn | 立秋 (lì qiū, “begin van de herfst”) | ~8 augustus |
| 酉 Yǒu | 白露 (bái lù, “witte dauw”) | ~8 september |
| 戌 Xū | 寒露 (hán lù, “koude dauw”) | ~8 oktober |
| 亥 Hài | 立冬 (lì dōng, “begin van de winter”) | ~7 november |
| 子 Zǐ | 大雪 (dà xuě, “grote sneeuw”) | ~7 december |
| 丑 Chǒu | 小寒 (xiǎo hán, “kleine kou”) | ~5–6 januari |
Wie op 15 augustus is geboren, zit na 立秋. Die termijn viel in 1990 op 8 augustus, Pekingse tijd (in Moskou was het toen nog de late avond van de 7e). De tak van de maand is 申 (de Aap). De tak is het makkelijke deel. De stam van de maand volgt uit de regel 五虎遁 (wǔ hǔ dùn, “de vijf tijgers”): die zegt met welke stam de maand 寅 begint in een jaar met een bepaalde jaarstam. Daarna lopen stammen en takken gewoon op volgorde door.
| Stam van het jaar | De maand 寅 begint met |
|---|---|
| 甲 of 己 | 丙寅 |
| 乙 of 庚 | 戊寅 |
| 丙 of 辛 | 庚寅 |
| 丁 of 壬 | 壬寅 |
| 戊 of 癸 | 甲寅 |
Ons jaar is 庚, dus 寅 is 戊寅. We tellen door tot de zevende maand (申 is de zevende vanaf 寅): 戊寅, 己卯, 庚辰, 辛巳, 壬午, 癸未, 甲申. Ter controle een ander jaar: 2027 is een 丁-jaar, de maand 寅 is dan 壬寅, en dat komt overeen met de rekenmotor van de site.
4 Stap 3: de dagpilaar, de enige die een ijkdatum nodig heeft
Voor jaar en maand bestaan formules, voor de dag niet. De cyclus van zestig dagen loopt al duizenden jaren zonder onderbreking door, en tellen kan alleen vanaf een bekende ijkdatum. We nemen 7 januari 2000: die dag is 甲子, nummer 0 in de cyclus van 60. Ter controle: 1 januari 2000 is 戊午, en 1 oktober 1949 (de dag waarop de Volksrepubliek China werd uitgeroepen) is weer 甲子.
Zo gaat het in zijn werk. Tel het aantal dagen D tussen de ijkdatum en de geboortedatum (voor eerdere data wordt dat een negatief getal). Neem de rest van D bij deling door 60, altijd als niet-negatief getal; dat is N. De stam is N mod 10, de tak N mod 12, met dezelfde lijsten als in stap 1.
Voor 15 augustus 1990: D = −3432. De rest van −3432 modulo 60 is 48. 48 mod 10 = 8, dat is 壬; 48 mod 12 = 0, dat is 子. De dagpilaar is 壬子.
In Excel of Google Spreadsheets is dit één formule: =REST(DATUM(1990;8;15)-DATUM(2000;1;7);60) in de Nederlandstalige Excel, =MOD(DATE(1990,8,15)-DATE(2000,1,7),60) in de Engelstalige versie (afhankelijk van de landinstellingen is het scheidingsteken een komma of een puntkomma). Met een positieve deler geeft de functie ook bij een negatief verschil een niet-negatieve uitkomst, dus de formule werkt ook voor 1990: u krijgt 48. Toont de cel ineens een datum, zet de celopmaak dan op Getal. Excel kan niet overweg met data van vóór 1900, Google Spreadsheets wel. Daarna zet u N met de hand om in stam en tak.
De stam van de dag is de Dagmeester (日主, rì zhǔ): het vertrekpunt van waaruit de rest van de kaart wordt gelezen. Wat hij betekent, leest u uitgebreid in De Dagmeester.
Twee punten vragen extra aandacht. Ten eerste wordt ook de dag bepaald door de ware zonnetijd: schuift de correctie uit het eerste deel de geboorte over middernacht heen, dan verandert ook de datum. Ten tweede het uur van de Rat, van 23:00 tot 01:00. In de berekening van de site wisselt de dag om middernacht, maar de uurstam voor 23:00–00:00 wordt afgeleid van de volgende dag (het zogeheten “late Rattenuur”). Andere scholen laten de dag al om 23:00 wisselen. Bent u in dat tijdvak geboren, houd dan beide versies achter de hand en schrik niet als twee BaZi-kenners u verschillende dagpilaren geven.
5 Stap 4: de uurpilaar
De twaalf takken zijn verdeeld over vakken van twee uur ware zonnetijd:
| Tak | Tijdvak | Tak | Tijdvak |
|---|---|---|---|
| 子 Zǐ | 23:00–01:00 | 午 Wǔ | 11:00–13:00 |
| 丑 Chǒu | 01:00–03:00 | 未 Wèi | 13:00–15:00 |
| 寅 Yín | 03:00–05:00 | 申 Shēn | 15:00–17:00 |
| 卯 Mǎo | 05:00–07:00 | 酉 Yǒu | 17:00–19:00 |
| 辰 Chén | 07:00–09:00 | 戌 Xū | 19:00–21:00 |
| 巳 Sì | 09:00–11:00 | 亥 Hài | 21:00–23:00 |
Onze 12:56 geeft 午. De stam van het uur vindt u met de regel 五鼠遁 (wǔ shǔ dùn, “de vijf ratten”). Die werkt net als “de vijf tijgers”, alleen begint de telling bij het uur 子 en hangt het startpunt af van de dagstam:
| Stam van de dag | Het uur 子 begint met |
|---|---|
| 甲 of 己 | 甲子 |
| 乙 of 庚 | 丙子 |
| 丙 of 辛 | 戊子 |
| 丁 of 壬 | 庚子 |
| 戊 of 癸 | 壬子 |
Onze dag is 壬, dus het uur 子 is 庚子. 午 is het zevende uur vanaf 子. We tellen: 庚子, 辛丑, 壬寅, 癸卯, 甲辰, 乙巳, 丙午. Waren we de zonnetijdcorrectie vergeten, dan was er 丁未 uitgekomen: een andere stam, een andere tak en daarmee andere verborgen stammen en andere goden in de uurpilaar.
6 Stappen 5 en 6: verborgen stammen en de Tien Goden
Onder elke tak gaan één, twee of drie stammen schuil. Dat zijn de 藏干 (cáng gān, “verborgen stammen”); ze staan in een vaste tabel. De percentages zijn het gewicht van elke stam in de berekening van de site; in klassieke teksten kan de verdeling anders zijn, maar de volgorde “hoofdstam, middelste, restant” is vrijwel overal dezelfde.
| Tak | Verborgen stammen 藏干 (gewicht in de berekening van de site) |
|---|---|
| 子 Zǐ — Rat | 癸 Guǐ (100%) |
| 丑 Chǒu — Os | 己 Jǐ (60%), 癸 Guǐ (30%), 辛 Xīn (10%) |
| 寅 Yín — Tijger | 甲 Jiǎ (60%), 丙 Bǐng (30%), 戊 Wù (10%) |
| 卯 Mǎo — Konijn | 乙 Yǐ (100%) |
| 辰 Chén — Draak | 戊 Wù (60%), 乙 Yǐ (30%), 癸 Guǐ (10%) |
| 巳 Sì — Slang | 丙 Bǐng (60%), 庚 Gēng (30%), 戊 Wù (10%) |
| 午 Wǔ — Paard | 丁 Dīng (70%), 己 Jǐ (30%) |
| 未 Wèi — Geit | 己 Jǐ (60%), 丁 Dīng (30%), 乙 Yǐ (10%) |
| 申 Shēn — Aap | 庚 Gēng (60%), 壬 Rén (30%), 戊 Wù (10%) |
| 酉 Yǒu — Haan | 辛 Xīn (100%) |
| 戌 Xū — Hond | 戊 Wù (60%), 辛 Xīn (30%), 丁 Dīng (10%) |
| 亥 Hài — Varken | 壬 Rén (70%), 甲 Jiǎ (30%) |
In ons voorbeeld bevat 午 de stammen 丁 (70%) en 己 (30%), 申 bevat 庚 (60%), 壬 (30%) en 戊 (10%), en 子 alleen 癸 (100%). Meer over deze laag in Verborgen Stammen.
Nu krijgt elke stam een rol ten opzichte van de Dagmeester. Die rollen heten de Tien Goden (十神, shí shén), en ze volgen allemaal uit één regel. Kijk eerst hoe het element van de stam zich verhoudt tot het element van de Dagmeester, en vergelijk daarna de polariteit (Yang of Yin):
- Hetzelfde element, dezelfde polariteit: 比肩 (bǐ jiān, Schouder aan Schouder).
- Hetzelfde element, andere polariteit: 劫財 (jié cái, Rijkdomrover).
- De Dagmeester brengt dit element voort: bij dezelfde polariteit 食神 (shí shén, Eetgod), bij een andere 傷官 (shāng guān, Kwetsende Ambtenaar).
- De Dagmeester beheerst dit element: bij dezelfde polariteit 偏財 (piān cái, Indirecte Rijkdom), bij een andere 正財 (zhèng cái, Directe Rijkdom).
- Dit element beheerst de Dagmeester: bij dezelfde polariteit 七殺 (qī shā, Zeven Aanvallers), bij een andere 正官 (zhèng guān, Directe Ambtenaar).
- Dit element brengt de Dagmeester voort: bij dezelfde polariteit 偏印 (piān yìn, Indirect Zegel), bij een andere 正印 (zhèng yìn, Direct Zegel).
De voortbrengende cyclus: Hout brengt Vuur voort, Vuur Aarde, Aarde Metaal, Metaal Water, Water Hout. De beheersende cyclus: Hout → Aarde, Aarde → Water, Water → Vuur, Vuur → Metaal, Metaal → Hout. In andere boeken en apps hebben sommige goden een andere naam (“Vriend” of “Metgezel” voor 比肩, “Hulpbron” voor 印), maar de logica blijft dezelfde.
Onze Dagmeester is 壬, Yang-Water. We passen de regel toe:
- 庚 (Yang-Metaal) brengt Water voort, zelfde polariteit → 偏印.
- 甲 (Yang-Hout) wordt door Water voortgebracht → 食神.
- 丙 (Yang-Vuur) wordt door Water beheerst → 偏財; zijn Yin-partner 丁 → 正財.
- 己 (Yin-Aarde) beheerst Water, andere polariteit → 正官; zijn Yang-partner 戊 → 七殺.
- 癸 (Yin-Water) → 劫財.
Elke god afzonderlijk komt uitgebreid aan bod in Tien Goden van BaZi.
7 Stap 7: de Gelukspilaren — welke kant op en vanaf welke leeftijd
De 大運 (dà yùn, “groot geluk”) zijn perioden van tien jaar die vanaf de maandpilaar door de cyclus van zestig lopen. U moet twee dingen bepalen: de richting en de startleeftijd.
Richting. Een Yang-jaar (stam van het jaar 甲, 丙, 戊, 庚 of 壬) bij een man en een Yin-jaar bij een vrouw lopen vooruit door de cyclus; de andere combinaties lopen achteruit. Ons jaar 庚 is Yang en het is de kaart van een vrouw, dus we gaan achteruit vanaf 甲申.
Start. Tel de dagen vanaf de geboorte tot de dichtstbijzijnde termijn 節 in de looprichting (vooruit: tot de volgende, achteruit: tot de vorige) en deel door 3; drie dagen staan voor één levensjaar. Tussen 立秋 (die termijn viel op 7–8 augustus 1990) en de geboorte liggen ongeveer 7,6 etmalen, dus de eerste Gelukspilaar begint rond 2,5 jaar. Haar Gelukspilaren: 癸未, 壬午, 辛巳, 庚辰, 己卯, 戊寅.
Bij een man die op precies hetzelfde moment is geboren, lopen de pilaren vooruit, naar 白露 (8 september), zo'n 23,5 etmalen verderop. Zijn start ligt rond 7,8 jaar en zijn pilaren zijn 乙酉, 丙戌, 丁亥 enzovoort. Daarom hoort het geslacht in de BaZi net zo goed bij de invoergegevens als de datum. Hoe u de pilaren zelf leest, staat in Gelukspilaren.
8 De complete kaart van het voorbeeld
Hier staat alles in één tabel: vier pilaren, verborgen stammen en de god van elke zichtbare stam ten opzichte van de Dagmeester 壬.
| Pilaar | Stam | Tak | Verborgen stammen 藏干 | God van de stam |
|---|---|---|---|---|
| Jaar | 庚 | 午 | 丁 70%, 己 30% | 偏印 |
| Maand | 甲 | 申 | 庚 60%, 壬 30%, 戊 10% | 食神 |
| Dag | 壬 | 子 | 癸 100% | Dagmeester |
| Uur | 丙 | 午 | 丁 70%, 己 30% | 偏財 |
Controleer nu uzelf: voer dezelfde gegevens in bij de gratis kaart op geboortedatum. De Dagmeester, de vier pilaren en de balans van de vijf elementen moeten met de tabel overeenkomen.
Kijkt u naar de verborgen stammen, dan ziet u dat beide 午-takken 丁 en 己 bevatten: Vuur en Aarde, voor een Dagmeester 壬 respectievelijk 正財 en 正官. Uit 申 komen 庚 (偏印), 壬 (比肩) en 戊 (七殺), uit 子 komt 癸 (劫財). Of de kaart sterk of zwak is, is een andere vraag, en die beantwoordt rekenwerk alleen niet. Een goed beginpunt is Hoe leest u een BaZi-kaart.
9 Waar het het vaakst misgaat
- Januari en begin februari. Wie vóór 立春 is geboren, rekent met het vorige jaar. Daardoor verschuiven stam en tak van het jaar, en meteen ook de stam van de maand.
- De maand volgens de kalender. “Augustus is de achtste maand, dus de achtste tak vanaf 寅, en dat is 酉” is een klassieke vergissing. Tot de 8e is augustus nog 未, daarna 申. De maandgrens wordt bepaald door de termijn 節.
- Vergeten zomertijd of een historisch extra uur. De tijd verschuift een of twee uur, en de uurpilaar schuift dan makkelijk in het volgende vak. Zoek bij oudere data de zonetijd en eventuele verschuivingen op in een betrouwbare bron.
- Een maankalenderdatum in plaats van een zonnedatum. De BaZi wordt berekend volgens de zonnekalender. Staat er in uw paspoort een gewone gregoriaanse datum, dan is er niets aan de hand, maar Chinese en andere Oost-Aziatische horoscopen werken soms met data van de maankalender.
- Geboren tussen 23:00 en 01:00. Bent u tussen 23:00 en middernacht geboren, dan zijn de scholen het oneens over de dagpilaar: sommige zijn al naar de volgende dag overgestapt, andere (waaronder deze site) nog niet. Zoek uit hoe uw rekentool telt en houd beide versies achter de hand.
- Een termijngrens op uw geboortedag. Valt een 節 op uw dag, dan beslist de minuut: daarvoor zit u nog in de vorige maand, daarna al in de volgende. “Rond de 8e” is dan niet precies genoeg; u hebt een exacte tabel van de termijnen nodig. Is uw geboortetijd maar bij benadering bekend, dan kan rectificatie helpen.
Controleer uw berekening in een seconde
Vul datum, tijd en plaats in, en de site geeft u de Dagmeester, de vier pilaren en de balans van de vijf elementen. Wilt u daarna weten wat deze kaart zegt over karakter, werk, relaties en het lopende jaar, dan is daar de “Standaard”-duiding voor: een persoonlijke pdf.
Persoonlijke duiding “Standaard” · $19.90of eerst de gratis kaart op geboortedatum →Een kaart beschrijft omstandigheden en perioden die aandacht verdienen. Met de hand rekenen helpt om te begrijpen hoe het werkt; conclusies over een mens volgen uit de kaart als geheel.
10 Veelgestelde vragen
Hoe bereken ik zelf de vier pilaren van de BaZi?
De jaarpilaar telt vanaf 立春 (rond 4 februari), de maand volgt de zonnetermijnen 節, de dag wordt berekend vanaf de ijkdatum 7 januari 2000 (甲子) als rest van de deling door 60, en het uur volgt tijdvakken van twee uur ware zonnetijd.
Hoe vind ik mijn dagpilaar en mijn Dagmeester?
Tel de dagen van 7 januari 2000 tot uw datum en neem de rest van de deling door 60. De rest bij deling door 10 geeft dan de stam, de rest bij deling door 12 de tak. Voor 15-08-1990 komt er 壬子 uit.
Waarom klopt de uurpilaar niet met mijn horloge?
De uurpilaar wordt berekend op de ware zonnetijd van de geboorteplaats. Daarin tellen de lengtegraad, de tijdvereffening en zomertijd of een ander extra uur mee; in Moskou verschoof dat op 15 augustus 1990 de kloktijd 14:30 naar 12:56.
Welk jaar neem ik in de BaZi als ik in januari of begin februari ben geboren?
Het BaZi-jaar wisselt op het moment van 立春, rond 4 februari. Wie tussen 1 januari en dat moment is geboren, neemt het vorige jaar.
Kunt u een BaZi-kaart berekenen zonder geboortetijd?
De pilaren van jaar, maand en dag hebben geen uur nodig; alleen de vierde pilaar ontbreekt. Voor dat geval heeft de site een aparte Drie-Pilaren-duiding.